Natuurreservaat Tsatelet

Op de top een nederzetting uit het late neolithicum, rond 3000 v.Chr., en de bijbehorende necropolis
De rotsheuvel sluit de vlakte van Aosta in het noordoosten af, bij de monding van het dal van de Grote Sint-Bernhard, waar de Buthier in de Dora uitmondt: steile flanken en een vlakke top, met door de gletsjers gladgeslepen rotsen en zwerfstenen van meer dan 100 kubieke meter. Het bos bestaat uit donzige eiken en grove dennen, met planten van mediterrane en steppeherkomst: Valeriana tuberosa, die in de Alpen alleen in het Aostadal groeit, Pulsatilla montana en Achillea tomentosa. Vanaf de top zie je de vlakte van Aosta, het dal van de Grote Sint-Bernhard, de Becca di Nona, de Mont Emilius en de Grand Combin; in de trekperiodes is het een observatiepunt voor roofvogels en kraaiachtigen. Op de top zou een grafheuvel een graf uit de ijzertijd kunnen zijn.
Openen op de kaart Google Maps
Bezoek
Het hele jaar vrij toegankelijk, het best in het voorjaar en in de herfst; de officiële route raadt april tot oktober aan (informatiebladen van de regionale toeristische dienst zonder datum, geraadpleegd op 01/10/2026). Met de auto: vanaf de afrit Aosta Est van de A5 neem je de SS 26 richting de stad, op de tweede rotonde rechts de SR 17 naar Porossan tot het gehucht Serod; voorbij Serod, richting Saint-Christophe, markeert een kleine parkeerplaats de ingang van het reservaat. De gemeente vermeldt een verharde parkeerplaats en een verlicht pad naar het ingerichte terrein en het natuurgebied. Te voet vanuit Aosta, markering 6: vanaf de Boog van Augustus steek je de bergbeek over via de Romeinse brug en ga je linksaf; op de rotonde rechts; de weg gaat omhoog en na ongeveer 100 meter neem je het weggetje links; je loopt langs het park Fontaine Saint-Ours en gaat omhoog naar Busseyaz, daarna wordt de weg onverhard; je laat de afslag naar rechts liggen, bij de volgende splitsing eerst rechts en dan links, en daarna bereikt het pad dat rechts afbuigt het recreatieterrein en gaat het omhoog naar de top van het reservaat. 2,1 km, 175 m hoogteverschil (189 volgens het andere officiële informatieblad), 45 minuten, moeilijkheid E. Geen sluiting gevonden in de geraadpleegde officiële bronnen (2026).
Routes
- vanaf Via Scuola Militare Alpina (595 m) · ↑ 177 m · 44 min heen, 32 min terug · 2,1 km · E Wandeling · markering 6 · april-oktober
Wandelroutes: gegevens van de Struttura Forestazione e Sentieristica van de Regione Autonoma Valle d'Aosta.
Geschiedenis
De heuvel van Tsatelet heeft de gladde, afgeronde vorm van heuvels die onder de gletsjers hebben gelegen. Tot ongeveer 10.000 jaar geleden waren de twee grote dalen die hier samenkomen, dat van de Dora Baltea en dat van de Grote Sint-Bernhard, met ijs bedekt; het ijs sleep de rotsen tot rundrotsen af en liet zwerfstenen van meer dan 100 kubieke meter achter.
De eerste menselijke aanwezigheid dateert uit het late neolithicum, rond 3000 v.Chr.: een nederzetting lag op de top van de heuvel, met een begraafplaats die waarschijnlijk in de laagte aan de noordkant lag. Er werden fragmenten van voorwerpen verzameld en niet ver van de grenzen van het reservaat werd de dekplaat van een dolmen ontdekt. Op de top zou een grafheuvel, door zijn vorm en afmetingen, een graf kunnen zijn uit de tijd van de Salassi, in de ijzertijd (zevende tot vijfde eeuw v.Chr.).
Het regionale natuurreservaat werd op 23 februari 1993 ingesteld bij decreet nr. 214 van de voorzitter van de regionale regering: 14 hectare tussen 720 en 796 meter, in de gemeenten Aosta en Saint-Christophe, beheerd door de regio. Het beschermt een xerotherme omgeving, droog en warm, door de geringe neerslag in het hoofddal en de sterke blootstelling aan de zon: het bos bestaat uit donzige eik met grove den en jeneverbes, en op de droogste hellingen groeien planten van mediterrane en steppeherkomst, waaronder Valeriana tuberosa, die in de Alpen alleen tot in het Aostadal doordringt, Pulsatilla montana, die heel vroeg bloeit, en Achillea tomentosa, naast Sedum en Sempervivum. Onder de dieren vos, eekhoorn, haas, wezel en egel; onder de vogels de grote bonte specht, de groene specht, de mezen en de nachtzwaluw, een schemeringsvogel die moeilijk te zien is.
Rond het reservaat heeft de gemeente Aosta een recreatieterrein ingericht, ook bekend als Quota B.P., naar de naam die de scouts van Aosta de heuvel geven ter herinnering aan Baden-Powell: een multifunctioneel sportveld en een veld voor het paletspel, allebei verlicht, een speelterrein langs een pad door het bos, een gebouw met toiletten en kleedkamers van steen, hout en stenen dakplaten, een verharde parkeerplaats en een verlicht pad dat het met het natuurgebied verbindt, met houten hekken langs de paden. Een dicht netwerk van paden loopt door en rond het reservaat.
In de buurt
Romeinse brug van AostaDe enige boog, 17 meter breed, overspant nu een droge bedding
Romeinse villa van de ConsolataIn 1971 bij toeval ontdekt tijdens de bouw van een flatgebouw
Boog van AugustusEén enkele boogopening van 11,40 meter hoog, nu midden op een rotonde
Collegiale kerk van Sant'OrsoEen kapiteel van de kloostergang draagt het jaartal 1133: hier begon het gemeenschapsleven van de kanunniken
BaljuwstorenResidentie van de baljuws, daarna gevangenis tot 1984, nu conservatorium
Archeologisch terrein van de vroegchristelijke kerk van San LorenzoBasiliek in de vorm van een Latijns kruis uit de vijfde eeuw, enkele meters onder de vloer van de huidige kerk
