The Aosta TripIT · EN · FR · DE · NL

Kaart › Kerken en heiligdommen

Collegiale kerk van Sant'Orso

Collégiale Saint-Ours

Aosta

Collegiale kerk van Sant'Orso
Zairon · CC BY-SA 4.0

Een kapiteel van de kloostergang draagt het jaartal 1133: hier begon het gemeenschapsleven van de kanunniken

De kerk staat in de voorstad Sant'Orso, ten oosten van de Romeinse stadsmuren, tegenover de vrijstaande klokkentoren van 44 meter en de linde die tussen 1530 en 1550 werd geplant. De laatgotische gevel van Giorgio di Challant, met de wimberg en de pinakels van terracotta, verbergt een driebeukige basiliek uit de elfde eeuw. Binnen zie je het houten koorgestoelte uit de vijftiende eeuw, de vijf glas-in-loodramen van de apsis, het mozaïek van Simson in het priesterkoor en de crypte met hergebruikte Romeinse zuilen; opzij de kloostergang uit 1132 met de gehistorieerde marmeren kapitelen, en de bakstenen Priorij met de terracotta vensters en het achthoekige torentje.

Openen op de kaart Google Maps

Dagwandelgids · gratisAugusta Praetoria in één dagHier komt een dagwandeling door Romeins Aosta langs: negen stops tussen poorten, theater en de onderaardse gangen van het forum.Open de gids →

Bezoek

De kerk is elke dag 9-18 uur vrij toegankelijk, crypte inbegrepen; tijdens de diensten kun je haar niet bezoeken. Voor de kloostergang heb je een apart kaartje nodig (2 euro, 1 onder de 18, gratis onder de 6) en je loopt er zelf rond met het blad dat de kapitelen uitlegt: elke dag open, van april tot september 9-19 uur, oktober en maart 9-18 uur, van november tot februari 9-17 uur, gesloten op 25 december. De fresco's in de dakruimte, de kapel van de Priorij en de kapittelzaal zie je alleen met de rondleiding, elke dag om 11 en om 16 uur (om 15 uur van november tot maart): normaal tarief 10 euro, met korting 5 voor minderjarigen en houders van een museumabonnement (een prijslijst die nog online staat noemt 7 euro: vraag het liever na), gratis onder de 6 jaar; reserveren aanbevolen via 329 5444625. Beheer: de culturele vereniging Mirabilia. De tijden van de rondleidingen zijn bevestigd voor 2026; de openingstijden van de kloostergang zijn de tijden die de beheerder en de regionale databank zonder jaartal publiceren, en die met elkaar overeenkomen.

Geschiedenis

De voorstad Sant'Orso ontstond buiten de Porta Praetoria, langs de weg die vanuit Ivrea de stad binnenkwam als verlenging van de decumanus. Bij opgravingen zijn onder de kerk een Romeinse necropolis gevonden en, uit het begin van de vijfde eeuw, een christelijk grafcomplex van twee kerken: de kruisvormige basiliek van San Lorenzo, waar de eerste bisschoppen van Aosta werden begraven, en een zaal met apsis op de plek van de huidige collegiale kerk. Volgens de overlevering was Orso hier priester, de heilige naar wie de voorstad is genoemd en die in de iconografie wordt afgebeeld met een vogeltje op zijn schouder; de bronnen plaatsen hem tussen de zesde en de achtste eeuw, en zijn wonderen, van de bron die hij bij Busseyaz liet ontspringen tot de profetie tegen bisschop Ploceano, zijn uitgehouwen op een kapiteel van de kloostergang. De kerk werd in de negende eeuw volledig herbouwd en kreeg in 989 een klokkentoren aan de voorgevel, waarvan ongeveer 15 meter over is in de huidige muur.

Bisschop Anselmo, die het bisdom van 994 tot 1025 bestuurde en die in het necrologium van de collegiale kerk wordt herdacht als degene die ‘onze kerk bouwde’, herbouwde haar in romaanse vormen: drie beuken met een dak met kapspanten, drie apsissen, het verhoogde koor boven een crypte met twee ruimten, met hergebruikte Romeinse zuilen. De muren werden bedekt met een cyclus fresco's uit de elfde eeuw, van dezelfde Lombardische werkplaats die de kathedraal beschilderde: het Laatste Oordeel, de bruiloft te Kana, de storm op het meer, de marteldood van de apostelen. De kruisgewelven van eind vijftiende eeuw sneden het onderste deel ervan af; het bovenste deel is bewaard gebleven op de zolder, bereikbaar via een loopbrug die in 1965 werd aangelegd. De vrijstaande klokkentoren op het plein, 44 meter hoog, dateert uit de twaalfde eeuw en maakte deel uit van een verdedigingsmuur: de onderkant bestaat uit grote rechthoekig behouwen blokken, misschien weggehaald bij de Romeinse monumenten, het bovenste deel is uit de dertiende eeuw en het uurwerk bestond al in 1642.

In 1132 legde bisschop Eriberto, met instemming van paus Innocenzo II, de kanunniken de regel van Augustinus op: gemeenschappelijk leven, samen eten en bidden. Daarvoor waren een slaapzaal en een refter rond een kloostergang nodig, en een kapiteel draagt de datum ervan: ‘in het jaar van de menswording 1133 is in deze kloostergang het leven volgens de regel begonnen’, dat wil zeggen 1132 volgens de huidige kalender. Van de 52 oorspronkelijke kapitelen is er een veertigtal over, van wit marmer op zuilen van bardiglio, oorspronkelijk beschilderd: taferelen uit het Oude en het Nieuwe Testament, het leven van de heilige Orso, de fabel van de vos en de ooievaar, en Eriberto zelf met de eerste prior Arnolfo d'Avise. De huidige bogen en gewelven komen van verbouwingen uit de vijftiende en de achttiende eeuw; nadat in 1644 de verplichting tot gemeenschappelijk leven was vervallen, raakten rond de overgang van de achttiende naar de negentiende eeuw enkele kapitelen verspreid en kwamen er vier terecht in het Museo Civico van Turijn.

De tweede periode is die van Giorgio di Challant, prior van ongeveer 1468 tot 1509 en hoofdfiguur van de artistieke vernieuwing in het Aostadal, dezelfde als die van het kasteel van Issogne. Hij liet de voorgevel vernieuwen (1492-94) met de wimberg en de pinakels van terracotta, verving het houten plafond door kruisgewelven, liet rond 1499 de onderkanten van de bogen beschilderen door de werkplaats van meester Colin, liet het koorgestoelte maken en bestelde de vijf glas-in-loodramen van de apsis (1494-1503) bij de glazeniers Jean Baudichon en Pietro Vaser, en een hoofdaltaar, dat verloren is gegaan, bij de Bourgondiër Antoine de Lonhy; hij werd begraven onder het hoofdaltaar. Naast de kerk bouwde hij de Priorij, drie bakstenen vleugels met kruisvensters in een omlijsting van terracotta en een achthoekig torentje met een wenteltrap: bovenin ligt de volledig met fresco's beschilderde kapel van eind vijftiende eeuw, waar de prior biddend voor de Madonna is afgebeeld, te midden van de verhalen van Sint-Joris.

Bij de opgravingen in het koor in 1999 kwam een vierkant mozaïek met zijden van 3 meter aan het licht, uit de twaalfde eeuw, met Simson die met de leeuw vecht, omringd door het palindroom ‘Sator arepo tenet opera rotas’. In 2009 gaf de regio opdracht voor een haalbaarheidsstudie voor de restauratie van het hele complex en legde ze bij wet de werkzaamheden aan de kerk van 2010 tot 2015 vast, terwijl de monumentendienst al sinds 2008 bezig was met de dringende restauratie van de wimberg en het onderzoek naar de schilderingen op de zolder. Het complex blijft eigendom van de Collegiata; sinds 14 oktober 2019 zijn de kassa en de rondleidingen in handen van de culturele vereniging Mirabilia. Voor de kerk staat nog steeds de linde die tussen 1530 en 1550 werd geplant, beschermd als monumentale boom.

In de buurt

Vakantie in de Aostavallei? Plan hem met ons.Zet je stops in de kalender: de site berekent de reistijden.GratisOpen de kaart →
Vakantie in de Aostavallei? Plan hem met ons.Zet je stops in de kalender: de site berekent de reistijden.GratisOpen de kaart →