Cogne

De hoofdplaats kijkt uit op de weide van Sant'Orso, op 1.544 m in het Gran Paradiso
Het dorp ligt op 1.544 meter aan de rand van de weiden van Sant'Orso, bijna 50 hectare die 's zomers voor hooi worden gemaaid en 's winters voor het langlaufen worden gebruikt, met een wandelroute van ongeveer 2 km. Naast de kerk van Sant'Orso, met de klokkentoren uit 1840, staat het koninklijke kasteel, oorspronkelijk van de bisschop en nu een particuliere woning. Op de helling boven de hoofdplaats ligt het dorpje Gimillan, vanwaar je het hele dorp ziet.
Openen op de kaart Google Maps
Bezoek
Altijd toegankelijk dorp; je loopt er te voet rond tussen het centrum, de kerk en de weiden van Sant'Orso, met een route van ongeveer 2 km rond de weide. Het koninklijke kasteel is een particuliere woning en is alleen van buiten te zien. De musea, het mijnpark en het bezoekerscentrum van het park hebben een eigen pagina met openingstijden en kaartjes.
Geschiedenis
Volgens de volksoverlevering was het de heilige Orso, een priester uit het Aostadal die tussen de zevende en de achtste eeuw leefde, die de kom van Cogne ontgon; de legende beschrijft die toen als een bos vol wolven en beren. Zeker is dat de parochie, die aan hem is gewijd, al in 1184 onder de kapittelkerk van Sant'Orso in Aosta viel, die haar hield tot 1820, toen alle rechten overgingen op de bisschop. De bisschoppen van Aosta waren ook wereldlijke heren van Cogne: het kasteel naast de kerk dateert uit het begin van hun heerschappij, tussen de twaalfde en de dertiende eeuw.
De magnetietmijnen, die waarschijnlijk al door de Salassi en de Romeinen werden geëxploiteerd, worden voor het eerst vermeld in een koopakte uit 1432, die het erts van Liconi noemt en de bisschop aanwijst als eigenaar van mijnen en ovens. Er volgden langdurige geschillen tussen de bisschop en de gemeenschap, die het recht opeiste om erts te delven, tot bisschop Antoine-Philibert Bailly in 1679 de mijnen voor 300 Spaanse gouden dubloenen aan de gemeente verkocht. In dezelfde eeuw kreeg de kerk haar huidige aanzien, na de uitbreiding van 1642; tussen de zestiende en de achttiende eeuw kregen de gehuchten hun kapellen: Sonvilla in 1524, Gimillan met een legaat uit 1654, Tarabouque in 1657, Montroz met een kapel die in 1711 werd herbouwd.
In de eerste helft van de negentiende eeuw liet de arts César-Emmanuel Grappein, twee keer burgemeester en directeur van de mijnen, een karrenweg van ongeveer 6 km aanleggen tussen Champlong en Vieyes, die in 1824 klaar was, en voerde hij een eerlijkere verdeling van de opbrengsten onder de inwoners in. Halverwege de eeuw bracht de crisis in de ijzer- en staalindustrie de gemeente ertoe de ertslagen in concessie te geven. Intussen verklaarde Vittorio Emanuele II deze bergen in 1856 tot koninklijk jachtgebied om de steenbok te redden, die toen bijna uitgestorven was; hij stelde een korps wachters in en liet muilezelpaden aanleggen die nu nog steeds worden gebruikt; hij kocht het kasteel van Cogne en liet het herbouwen om er tijdens de jachtpartijen te wonen. In 1919 of in 1920 (de bronnen zijn het niet eens) schonk Vittorio Emanuele III het jachtgebied aan de staat, zodat er een park van kon worden gemaakt, en op 3 december 1922 werd het Nationaal Park Gran Paradiso opgericht, het eerste van Italië.
In de twintigste eeuw kwam de industrie. In 1903 richtte de Belg Alfred Theys een bedrijf op, vanaf 1907 Società Anonima Miniere di Cogne, en in 1910 begon de bouw van het mijnwerkersdorp Colonna, op 2.425 meter, de hoogste ijzermijn van Europa, met onderkomens voor ongeveer 400 arbeiders, een kerk, een bioscoop en een kantine. In 1917 gingen de mijnen over naar Ansaldo, dat de elektrische staalfabriek van Aosta bouwde en een smalspoorlijn van 11,6 km, waarvan 8,2 in een tunnel onder de pas van Drinc. In 1927 vertrouwde de staat ze toe aan de Società Anonima Nazionale Cogne; in 1940 werkten er duizend mijnwerkers, die 350.000 ton delfden. Na de crisis van 1970 daalde de productie en in maart 1979 gingen de mijnen dicht; sinds 2017 kun je de gangen van Costa del Pino met een gids bezoeken.
In de buurt
Langlaufloipes van CogneIn 2025 werden op de Prati di Sant'Orso drie wereldbekerwedstrijden langlaufen verreden
Permanente tentoonstelling van kloskant ‘De kantwerken van Cogne’Het kant wordt op een kussen gevlochten met houten klossen, tot tachtig tegelijk
Etnografisch museum Maison de Cogne Gérard DaynéDe beu, de stal waar mensen en dieren samenleefden om warm te blijven
CogneVanuit het dorp gaat een gondelbaan omhoog over de beboste hellingen van de Montseuc, tussen pistes op het noorden
Gran Paradiso – Bezoekerscentrum van CogneOpgezette wolf en steenbok en VR-brillen in het Villaggio Minatori van Cogne
Expositiecentrum van het Mijnpark van het Aostadal en de mijn van CogneHet magnetiet en het leven van de mijnwerkers van Colonna, in de zalen van het Villaggio Minatori
