Romeinse resten op de Kleine Sint-Bernhardpas

De fundamenten van de oostelijke mansio, aan de Italiaanse kant, meten 25,5 bij 67,5 meter
Aan de Italiaanse kant van de pas liggen tussen de weiden de fundamenten van de oostelijke mansio, de Romeinse pleisterplaats aan de weg naar Gallië, en de resten van een kleine vierhoekige tempel (fanum), die eind jaren twintig van de twintigste eeuw werd opgegraven en gerestaureerd. Iets verderop, richting de grens, draagt de zuil van Joux nu het beeld van de heilige Bernardus. Je kunt de pas alleen 's zomers bereiken, als de weg open is.
Openen op de kaart Google Maps
Bezoek
De pas is met de auto of te voet alleen van juni tot oktober bereikbaar, als de weg open is (in de andere maanden is hij door sneeuw afgesloten); vrij toegankelijk, zonder kaartje en zonder vaste openingstijden. Een zomerbusdienst verbindt La Thuile met de pas. De tijden van de bus controleer je het best voor vertrek.
Geschiedenis
De Romeinen bouwden de weg over de Kleine Sint-Bernhardpas, de Alpis Graia, om Italië via de Grajische Alpen met Gallië te verbinden. Aan de Italiaanse kant verrees een mansio, een pleisterplaats met onderdak en verse paarden voor reizigers en soldaten op doorreis: de fundamenten, die 25,5 bij 67,5 meter meten, zijn nog te zien tussen de weiden van de pas. Naast de mansio liggen de resten van een fanum, een kleine vierhoekige tempel voor een Gallische cultus.
Op de pas stond ook een zuil, de Columna Jovis, misschien verbonden met de verering van Jupiter en al in de voorromeinse tijd voorwerp van devotie: vandaar de Latijnse naam van de pas, die in de middeleeuwen Mons Minoris Iovis werd. Bij de opgravingen zijn ook een zilveren buste van Jupiter Dolichenus en enkele votiefplaten gevonden, die nu in het Archeologisch Museum van Aosta worden bewaard.
Volgens de overlevering trok Bernardus van Menthon rond het jaar duizend naar de pas om er rovers en heidense culten te verdrijven; aan hem is de stichting van het hospitium te danken, dat meermaals door oorlogen en branden werd verwoest en in de eeuwen daarna steeds werd herbouwd. Zijn naam verving die van Jupiter in de plaatsnamen van de pas, en de Romeinse zuil kwam uiteindelijk het beeld van de heilige te dragen.
Het fanum aan de Italiaanse kant werd eind jaren twintig van de twintigste eeuw blootgelegd en gerestaureerd. De moderne rijweg, die in 1858 werd geopend, verving het Romeinse tracé voor de geregelde verbindingen tussen de twee dalen.
Nu is de pas, aan de Italiaanse kant in de gemeente La Thuile, alleen 's zomers bereikbaar, als de sneeuw de weg vrijgeeft: de fundamenten van de mansio en van het fanum zijn nog te zien tussen de weiden, terwijl iets verderop, richting de grens, de zuil met het beeld van de heilige Bernardus nog steeds het hoogste punt van de pas markeert.
In de buurt
Lago VerneyEen van de grootste natuurlijke meren van de regio: 20 hectare op 2.088 m, per auto vanaf de hoofdweg- Laghi di Bella CombaTwee meren op 2.374 m: in het tweede ligt in het midden een groot rotsblok in de vorm van een slak
La Thuile, Espace San BernardoDe piste 3 Franco Berthod bereikt een maximale helling van 76%- Huismuseum BertonVilla uit 1975 van de broers Berton: 200 stukken ambachtskunst uit het Aostadal en 4.200 boeken
Cascate del RutorDrie watervallen tussen 1.700 en 2.000 m; over de derde een stalen loopbrug van 16 m, sinds 2014- Langlaufloipes van La ThuileDe langlaufloipes van Arly, in La Thuile, zijn zeven dagen per week gratis
