Gressoney-Saint-Jean

Op de balken van de huizen van de Walserkooplieden een hart met een 4 erboven
Het dorp ligt op 1385 meter op een vlakte in het dal van de Lys, met de gletsjer van de Lyskamm en de Monte Rosa op de achtergrond. Het centrum heeft twee pleinen: het onderste, met huizen uit de zeventiende en achttiende eeuw en de eerste herberg van het dorp, van hout, met het jaartal 1717; het bovenste, dat wordt beheerst door de parochiekerk van San Giovanni Battista, met daarvoor een zuilengang uit 1626 met veertien kapelletjes van de kruisweg. Op de hoofdbalken van de houten huizen staan het bouwjaar, de initialen van de eigenaars en, bij de huizen van de kooplieden, hun symbool.
Openen op de kaart Google Maps
Dagwandelgids · gratisGressoney, het dal van de WalserHier komt een dag in het dal van de Walser langs, tussen het kasteel van koningin Margherita en de houten huizen van Gressoney.Open de gids →
Bezoek
Het historische centrum, met de twee pleinen en de parochiekerk, loop je te voet rond. Met de bus: lijn Pont-Saint-Martin-Gressoney van VITA Group, ongeveer 50 minuten.
Geschiedenis
De naam Gressoney zou afkomstig zijn van het Walser ‘Chreschen-eje’, waterkersweide, naar de plant die langs de beekjes in de weiden vóór de hoofdplaats groeide. Het gebied wordt traditioneel verdeeld in Onderteil, van het dorpje Trentostä tot de hoofdplaats, Mettelteil, tot Léschelbalmo, en Oberteil, het hoge deel dat nu Gressoney-La-Trinité is: de twee gemeenten vormen één gemeenschap qua oorsprong, taal en architectuur. De Walsers, een Alemannisch volk dat zich in Opper-Wallis had gevestigd, daalden via de Teodulopas af naar de Italiaanse kant van de Monte Rosa, aangespoord door de bisschop van Sion, die in de streek bezittingen had, en stichtten in het dal van de Lys Gressoney, Issime en de hooggelegen dorpjes van Niel.
Zoals elders kregen de Walserkolonisten van de landheren bijzondere voorwaarden: de families verdeelden de grond onder elkaar, hadden een erfpacht en beheerden het gebied zelf. Toen vanaf de tweede helft van de vijftiende eeuw de Kleine IJstijd weiden en akkers deed krimpen, werden de mannen van Gressoney ‘Krämer’, handelaars: ze brachten stoffen en zijde naar Zwitserland en Zuid-Duitsland, landen waar hun taal werd gesproken, en kwamen terug om de winst in hun dorp te investeren. Zo kreeg het dal van de Lys de naam Krämertal, dal van de handelaars. Op de hoofdbalken van hun huizen herken je nog steeds het teken van de handelaars, een hart met een vier erboven, tussen de initialen J en M van Jezus en Maria. Het naast elkaar bestaan van de talen heeft ook sporen nagelaten in de achternamen: Schmid werd Faver, Zumstein Delapierre, Litschgi Liscoz.
De parochiekerk van San Giovanni Battista heeft op de gevel een gotisch opschrift uit 1515; de zuilengang voor de kerk, uit 1626, heeft veertien kapelletjes van de kruisweg, in de achttiende eeuw met fresco's beschilderd door de schilder Johann Joseph Franz Curta uit Gressoney, en het huidige gebouw is het resultaat van een verbouwing in de achttiende eeuw. Binnen staan vier houten altaren uit de zeventiende eeuw, het orgel dat koningin Margherita schonk en een klein museum met een middeleeuws kruisbeeld, een van de oudste van de regio. In de zeventiende eeuw werd op school in het Italiaans lesgegeven, terwijl de mis in het Duits was; de eerste school van het dorp werd in 1691 opgericht, en in het dorpje Trinò opende een rectoraat uit 1748 een andere van de oudste scholen van het Aostadal. In de eerste jaren van de negentiende eeuw werd met een legaat in Obre Chaschtal de handelsschool Rial opgericht, om jonge handelaars op te leiden.
De inwoners van Gressoney behoorden tot de eersten die de Monte Rosa beklommen, herhaaldelijk tussen 1778 en 1820, en in 1875 bouwden ze er de eerste hut voor alpinisten. Het toerisme kwam met koningin Margherita van Savoye, die tussen 1889 en 1925 van het dorp haar vaste zomerverblijf maakte: tot 1903 logeerde ze in de art-nouveauvilla van de baronnen Beck-Peccoz, nu Villa Margherita en gemeentehuis, daarna verhuisde ze naar Castel Savoia, dat voor haar bij Belvedere was gebouwd. De koningin nam de vrouwenklederdracht van Gressoney over, met de muts van gouden filigraan, en ook de Capanna Margherita, in 1893 geopend op de Punta Gnifetti, verbindt haar naam met het dorp. Giosue Carducci was vaak te gast in het dal.
In de twintigste eeuw drong de komst van Italiaanstalige families het Titsch terug (sinds 1934 wordt de mis in het Italiaans gevierd), maar het houdt stand. In 1982 richtte een groep inwoners van Gressoney en Issime het Walser Kulturzentrum op, gevestigd in de hoofdplaats; in 1992 ontstond de gespecialiseerde Walserbibliotheek en in 1998 een regionale wet ter bescherming van de Walsertaal en -cultuur. In 2017 kreeg het dorp de Bandiera arancione van de Touring Club Italiano.
In de buurt
Langlaufloipes van Gressoney-Saint-JeanRond het Govermeer, in het dorp, is een lus van 5,2 km verlicht om 's avonds te skiën
Regionaal museum van de alpenfauna Beck-PeccozVerzameling van ongeveer 90 oude wapens en jachttrofeeën met hoornafwijkingen
Castel SavoiaEerste steen gelegd op 24 augustus 1899 in aanwezigheid van Umberto I- Gressoney-Saint-Jean, WeissmattenDe piste Leonardo David is verlicht: op sommige avonden wordt er in het donker geskied
Rifugio Alpenzu GrandeIn Alpenzu Grande, een Walserdorp dat al in 1249 wordt vermeld
Colle RanzolaGedenksteen voor Tolstoj, die hier in 1857 langskwam, en droge stenen muur uit 1800 tegen Napoleon
